Anders organiseren: motieven en opbrengsten

Scholen hebben vaak meerdere motieven om het onderwijs anders te organiseren. De visie op goed onderwijs is over het algemeen leidend. Op deze pagina lees je meer over de motieven van scholen om hun onderwijs anders te organiseren en wat dat oplevert.

Maak uw keuze

Scholen kunnen verschillende beweegredenen hebben om hun onderwijs anders te organiseren:

  • de kwaliteit van het onderwijs verbeteren. De gedachte is dat door het anders organiseren van het onderwijs de lesstof beter aansluit op de persoonlijke ontwikkeling van een leerling;
  • toekomstige krimp in leerlingaantallen opvangen en de kwaliteit van onderwijs behouden;
  • zich onderscheiden van andere scholen en zo hun marktaandeel behouden;
  • leraren de mogelijkheid bieden om zich te specialiseren en meer ruimte creëren voor onderwijsassistenten.

Opbrengsten

We maken onderscheid tussen opbrengsten voor leerlingen, het personeel en (de kwaliteit) van het onderwijs.

Opbrengsten voor leerlingen

Scholen kunnen meer maatwerk aan leerlingen bieden door te werken met units, leerpleinen/ domeinen en gepersonaliseerde leerroutes. Daarnaast kunnen ze door deze manier van werken veel aandacht besteden aan de 21e-eeuwse vaardigheden. Sommige scholen zien het anders organiseren van het onderwijs als antwoord op passend onderwijs.

Ouders en leerlingen zijn overwegend tevreden over de scholen die het onderwijs anders organiseren. De Inspectie van het Onderwijs gaf in 2019 aan dat er nog onvoldoende zicht is op de leeropbrengsten van leerlingen (bijvoorbeeld op het gebied van lezen en rekenen) op concept- en profielscholen.

Bron: Inspectie van het Onderwijs (2019). De staat van het onderwijs 2019. Utrecht: Inspectie van het Onderwijs.

Opbrengsten voor personeel

Het personeel op scholen die anders organiseren, is overwegend enthousiast over hun school en tevreden met hun baan. Voor andere opbrengsten voor het personeel zie tabel 1.

Tabel 1: Opbrengsten voor personeel
Tabel 1: Opbrengsten voor personeel

Opbrengsten voor (kwaliteit van) het onderwijs

Zowel op scholen die net begonnen zijn als op scholen die al langer anders organiseren, is het personeel overwegend enthousiast. Over het algemeen lijkt het concept duurzaam van aard. Daarnaast zijn de scholen zelf vaak positief over de kwaliteit van hun onderwijs en de leerresultaten. Het is lastig om dit objectief te toetsen, doordat bestaande toetsingsmechanismen nog onvoldoende aansluiten op de wijze waarop scholen zijn georganiseerd. De Inspectie van het Onderwijs (2019) concludeert in een onderzoek dat er geen indicaties zijn dat concept- en profielscholen in het primair onderwijs minder frequent aan de minimale kwaliteitseisen voldoen dan scholen die traditioneel onderwijs aanbieden. Conceptscholen kregen even vaak het oordeel (zeer) zwak. Een aantal scholen die anders organiseren, hebben het predicaat ‘Excellente school’ ontvangen.

Bronnen:

  • CAOP (2017). Verkenning naar het anders organiseren van onderwijs en de mogelijkheden om het voorspelde lerarentekort in het primair onderwijs (deels) op te vangen. Den Haag: CAOP.
  • Arbeidsmarktplatform PO (2018). Anders leren, anders werken? Verkenning naar de personele gevolgen van anders organiseren in het onderwijs. Den Haag: Arbeidsmarktplatform PO.
  • Inspectie van het Onderwijs (2019). De staat van het onderwijs 2019. Utrecht: Inspectie van het Onderwijs.