Lerarenopleidingen: instroom en motieven

Mensen die leraar willen worden in het primair onderwijs, kunnen de pabo-opleiding volgen. De instroom in deze lerarenopleiding is (mede)bepalend voor de arbeidsmarkt van het primair onderwijs in de toekomst. De redenen om wel of niet voor de pabo als opleiding te kiezen, verschillen per doelgroep. Om de sector te ondersteunen heeft het Arbeidsmarktplatform PO alle informatie over de instroom in de pabo inzichtelijk gemaakt. Lees hieronder alle actuele informatie over de instroom in de pabo.

Maak uw keuze

Instroom pabo

Het aantal studenten dat voor de pabo kiest, neemt de afgelopen jaren toe (Figuur 1). Tussen 2016 en 2020 is er sprake van een toename van zo’n 62 procent. De grootste stijging is tussen 2019 en 2020. Ten opzichte van 2019 steeg het aantal eerstejaars studenten in 2020 met bijna 32 procent, van 5.201 naar 6.849. Een mogelijke verklaring voor deze stijging is dat jongeren in economisch onzekere tijden, onder andere vanwege de COVID-19 pandemie, eerder kiezen voor een studie met een hoge baanzekerheid, zoals de pabo. Ook de extra waardering voor het leraarsvak tijdens de COVID-19 pandemie en de aandacht voor het lerarentekort, bijvoorbeeld in de media, kan een positieve invloed hebben op de instroom. Het aantal studenten dat kiest voor een deeltijdopleiding is de afgelopen jaren toegenomen van ruim 400 in 2016 tot 1.210 in 2020, een toename van ruim 200 procent.

Motieven om voor de pabo te kiezen

Havo en vwo scholieren en mbo-4 studenten, die nog voor een keuze voor een vervolgopleiding staan, vinden het lerarenberoep vooral aantrekkelijker dan andere beroepen omdat je als leraar iets kan betekenen voor anderen (Tabel 1). Ook de baanzekerheid in het basisonderwijs speelt een belangrijke rol. Dit zien we met name bij mbo-4 studenten en bij havisten en vwo-scholieren zonder ambitie om leraar in het basisonderwijs te worden.

De lerarenopleiding voor het primair onderwijs kan zowel voor havisten, vwo-ers en mbo-4 studenten interessanter worden gemaakt door het aanbieden van een verbredingsprogramma, die het mogelijk maakt een vak te geven in de onderbouw van het voortgezet onderwijs. Vrouwelijke scholieren en studenten zijn ook geïnteresseerd in een verbredingsprogramma voor jeugdhulpverlener. Daarnaast kan de interesse van mbo-4 studenten voor de lerarenopleiding worden verhoogd door het opzetten van een specialisatieprogramma voor jongere of oudere kinderen. Specialisatie in lesgeven aan kinderen uit groep 1 tot en met 4 zorgt voor meer interesse van vrouwelijke mbo-4 studenten en specialisatie in groep 5 tot en met 8 bij mannelijke studenten.

Voor havisten en vwo-ers en mbo-4 studenten met de ambitie om leraar te worden kan het lerarenberoep aantrekkelijker gemaakt worden door:

  • het bieden van een concurrerend startsalaris;
  • het salaris in 7 tot 10 jaar behoorlijk te laten groeien;
  • en meer carrière- en professionaliseringsmogelijkheden te bieden.

Voor beginnende leraren zijn de mogelijkheid om de ontwikkeling van kinderen te beïnvloeden (96%) en de interesse in leren en lesgeven (95%) de belangrijkste motieven om te kiezen voor het leraarschap in het basisonderwijs (Figuur 2). Ook geeft een groot deel aan voor het leraarschap te kiezen, omdat het hen de mogelijkheid biedt om bij te dragen aan de samenleving (90%). De werk-privé balans en een stabiele loopbaan noemen beginnende leraren minder vaak als motief.

Redenen om niet voor de pabo te kiezen

Voor havo en mbo-4 studenten is het salaris de belangrijkste reden om af te zien van het lerarenberoep in het basisonderwijs (Figuur 3). Het gebrek aan carrièreperspectief is voor havisten ook van belang. Voor vwo-ers zijn het gebrek aan carrièreperspectief (circa 60%), salaris (zo’n 57%) en het verwachte tekort aan intellectuele uitdaging (ruim 53%) de belangrijkste redenen om niet voor het lerarenberoep te kiezen.

Het lerarenberoep kan voor havo- en vwo-scholieren, die enige tot veel interesse hebben in de opleiding tot leraar basisonderwijs, interessanter worden gemaakt door hen de mogelijkheid te geven het lesgeven te combineren met een baan buiten het onderwijs. Voor mbo-4 studenten kan het beroep aantrekkelijker worden gemaakt door hen de mogelijkheid te bieden zich te ontwikkelen tot coach.