Onderwijsprofessionals doorlopen tijdens hun loopbaan verschillende fasen, met elk eigen vragen, ambities en uitdagingen. Toch houdt personeelsbeleid daar in de praktijk nog niet altijd rekening mee. Het rapport ‘Levens- en loopbaanfasebewust HRM in het primair onderwijs’ van het Arbeidsmarktplatform PO laat zien dat meer aandacht voor deze verschillen kan bijdragen aan duurzame inzetbaarheid, werkplezier en behoud van medewerkers.
Het onderzoek verkent hoe factoren die samenhangen met motivatie, belastbaarheid en loopbaanontwikkeling verschillen per levens- en loopbaanfase. Deze inzichten bieden schoolorganisaties aanknopingspunten om hun HR-beleid beter aan te laten sluiten bij de behoeften van medewerkers.
Gedurende hun loopbaan krijgen onderwijsprofessionals te maken met verschillende levens- en loopbaanfasen, die samenhangen met zowel werkervaring als veranderingen in hun privéleven. Denk bijvoorbeeld aan de start van de loopbaan, het combineren van werk en gezin, het verdiepen of verbreden van de loopbaan of het toewerken naar het einde van de loopbaan.
Deze fasen brengen vaak verschillende vragen en behoeften met zich mee. Zo kunnen starters behoefte hebben aan begeleiding en ruimte om hun rol te ontwikkelen, terwijl meer ervaren medewerkers vaker zoeken naar verdieping, nieuwe uitdagingen of een betere balans tussen werk en privé. In latere loopbaanfasen kunnen vitaliteit, werkbelasting en duurzame inzetbaarheid juist belangrijker worden. Het onderzoek laat zien dat aandacht voor deze verschillen kan bijdragen aan werkplezier en betrokkenheid.
Levens- en loopbaanfasen laten zich niet strikt indelen. Medewerkers kunnen zich in meerdere fasen tegelijk bevinden en individuele situaties verschillen sterk. Daarom vraagt levens- en loopbaanfasebewust HRM vooral om maatwerk.
Gesprekken tussen medewerkers en leidinggevenden spelen hierin een belangrijke rol. In bijvoorbeeld de gesprekscyclus kan ruimte ontstaan om ambities, belastbaarheid en ontwikkelbehoeften te bespreken. Wanneer schoolleiders en HR-professionals hier bewust aandacht aan besteden, kunnen zij beter inspelen op wat medewerkers nodig hebben om vitaal en gemotiveerd te blijven werken.
Naast verschillen tussen levens- en loopbaanfasen zijn er ook factoren die voor veel onderwijsprofessionals belangrijk zijn, ongeacht hun fase. Intrinsieke motivatie, betekenisvol werk en het gevoel bij te dragen aan goed onderwijs vormen belangrijke bronnen van energie.
Tegelijkertijd kunnen factoren zoals gebrek aan zeggenschap, onduidelijke rollen of een steeds bredere taakbelasting risico’s vormen voor duurzame inzetbaarheid. Aandacht voor deze thema’s blijft daarom belangrijk voor alle medewerkers binnen de schoolorganisatie.
Op basis van het onderzoek worden verschillende aandachtspunten genoemd voor schoolorganisaties die levens- en loopbaanfasebewust HRM willen versterken:
